Ήθη και έθιμα από την Ελληνική Αποκριάτικη παράδοση

Οι μέρες της Αποκριάς είναι συνδεδεμένες με γλέντι, διασκέδαση και «μασκάρεμα», μεταμφίεση δηλαδή με αποκριατικες στολες, ένα έθιμο που οι ρίζες του χάνονται στο βάθος τον διονυσιακών εορτών των Ελλήνων, όπου, για να τιμήσουν το θεό του κρασιού, οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, έπιναν, τραγουδούσαν και χόρευαν.

Η Αποκριά ξεκινά με την είσοδο του Τριωδίου και διαρκεί τρεις εβδομάδες. Παρόλο που η λέξη «αποκριά» σημαίνει την αποχή από το κρέας, τις πρώτες δύο εβδομάδες η κατανάλωση του κρέατος επιτρέπεται. Την τρίτη, εβδομάδα της Τυροφάγου, η διατροφή περιορίζεται στα γαλακτοκομικά και τα ψάρια ως προετοιμασία για τη μεγάλη νηστεία που ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα, η οποία σηματοδοτεί τη λήξη της περιόδου της Αποκριάς και την έναρξη της Σαρακοστής. Για τους ορθόδοξους και τους καθολικούς Χριστιανούς, η Αποκριά κατέχει σημαντική θέση στη λαογραφική παράδοση σε βαθμό που να συστήνονται ολόκληρες επιτροπές και σύλλογοι για την οργάνωση και την προετοιμασία των εορτασμών.

Κατά κανόνα, ολόκληρη η περίοδος των εορτασμών αποτελεί μία καλή ευκαιρία για πειράγματα, αθυροστομία και, φυσικά, πολιτική κριτική. Οτιδήποτε έχει απασχολήσει την επικαιρότητα σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, μετατρέπεται ξαφνικά σε ξέφρενη σάτιρα και γλέντι ξορκίζοντας, κατά κάποιο τρόπο, όλα τα δεινά που υφίστανται οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους. Πολιτικοί, ηθοποιοί, δημοσιογράφοι και πάσης φύσεως δημόσια πρόσωπα, σατιρίζονται ανελέητα σε εικονικά δικαστήρια των δρόμων, σε παρελάσεις και σε σκωπτικές αναπαραστάσεις των γεγονότων όπου πρωταγωνίστησαν.

Στην Ελλάδα, χαρακτηριστικό δείγμα σατιρικής αναπαράστασης αλλά και αναβίωσης των λαϊκών εθίμων, είναι ο «βλάχικος γάμος» της Θήβας. Ανάμεσα σε ένα πλήθος από κωμικά γεγονότα και ξεκαρδιστικές φάρσες, ο «γάμος» ξεκινά την Τσικνοπέμπτη με τα «προξενιά» μεταξύ των «γερο-συμπέθερων» και ολοκληρώνεται την Καθαρά Δευτέρα με το «γαμήλιο γλέντι».
Φημισμένο είναι και το Ξανθιώτικο Καρναβάλι, με το κάψιμο του «Τζάρου», που συγκεντρώνει επίσης πολλά λαογραφικά στοιχεία και θεωρείται πλέον το μεγαλύτερο καρναβάλι στα Βαλκάνια ενώ εξίσου γνωστό είναι και το καρναβάλι της Νάουσας Ημαθείας με τις περίφημες «Μπούλες», την αναπαράσταση της διαδικασίας με την οποία ο νέος ανδρώνεται και εξαιρετικές αναφορές σε ηρωικά άσματα και θρύλους που ξεκινούν από την αρχαιότητα.
Το Μοσχάτο και η Πλάκα στην Αττική, η Κοζάνη αλλά και άλλες πόλεις της Ελλάδας έχουν να επιδείξουν εξαιρετικά καρναβάλια, με αποκορύφωμα πάντα την Πάτρα, την πόλη με τη μεγαλύτερη ελληνική αποκριάτικη γιορτή.
Οι εκδηλώσεις για το Πατρινό Καρναβάλι ξεκινούν από πολύ νωρίς, περιλαμβάνουν δεκάδες εκδηλώσεις και μια φαντασμαγορική παρέλαση που καταλήγει με το κάψιμο του βασιλιά Καρνάβαλου στο λιμάνι.

HOME